Javni subjekti kao partneri u javno-privatnom partnerstvu

Tri su grupe javnih subjekata koji mogu biti partner privatnom sektoru, odnosno privatnim operaterima, a to su:

a)    nivoi vlasti u BiH (FBiH, RS, BD BiH, kantoni, gradovi i opštine),
b)    javna preduzeća, odnosno privredna društva (pravna lica), prema kriterijima utvrđenim zakonima o javnim preduzećima na entitetskom, kantonalnom i nivou BD BiH, ili kriterijima utvrđenim na nivou gradova i opština, i
c)    sve javne institucije (ustanove) koje su podobne, prema opštem kriteriju, da učestvuju u projektima JPP-a, npr. škole svih nivoa, univerziteti, kulturne institucije i drugi oblici gdje je javna svojina dominantna.

Javni subjekti se vežu za neki oblik vlasti i kod njihovog utvrđivanja je obaveza da se primijeni normativno rješenje koje nam dolazi iz pozitivnog zakonodavstva. Ako za primjer uzmemo Zakon o JPP-u RS, javni partner može biti: Republika Srpska, odnosno Vlada Republike Srpske putem nadležnog ministarstva, javna ustanova koju osniva Vlada, javno preduzeće u većinskom vlasništvu RS, jedinice lokalne samouprave, odnosno opštine i gradovi, javne ustanove koju osnivaju jedinice lokalne samouprave i javna preduzeća u većinskom vlasništvu jedinica lokalne samouprave (ZJPP RS, član 6). U BD BiH javni partner je samo Distrikt (ZJPP BD, član 2). U FBiH je predviđeno da to budu jedno ili više javnih organa koji sa privatnim partnerom sklapaju ugovor, ili jedan ili više javnih organa koji su s privatnim partnerom članski povezani u društvo, pri čemu su kao javni organi određeni: Federacija, kanton, grad, opština, javna ustanova osnovana od strane Federacije, kantona, grada ili opštine i privredno društvo sa većinskim državnim kapitalom (Nacrt ZJPP FBiH, član 5).

Za primjer možemo uzeti i pojedina zakonodavna rješenja u kantonima. Tako je u Kantonu Sarajevo javni partner jedan ili više javnih organa koji sa privatnim partnerom ili društvom posebne namjene sklapaju ugovor, ili jedan ili više javnih organa koji su s privatnim partnerom suvlasnički povezani u zajedničkom privrednom društvu, pri čemu su javni organi: Kanton, Grad Sarajevo i/ili opštine sa područja kantona, ustanove čiji je osnivač Kanton ili jedinica lokalne samouprave, kao i privredno društvo u vlasništvu ili većinskom vlasništvu Kantona ili jedinice lokalne samouprave (ZJPP KS, član 5). Potpuno identičnu odredbu iste numeracije imamo, primjera radi, u ZJPP-u Hercegovačko-neretvanskog kantona. Skoro identičnu definiciju imamo u ZJPP-u Zeničko-dobojskog kantona (član 4).

Pored njih, u javne subjekte (partnere) svrstavamo i preduzeća u većinskom vlasništvu javnog organa. Ko sve spada u krug javnih preduzeća (privrednih društava) određeno je entitetskim zakonima o javnim preduzećima. U FBiH javno preduzeće, u smislu ovog zakona, jeste preduzeće (pravno lice upisano u sudski registar kao privredno društvo, odnosno javno preduzeće definisano kao takvo posebnim propisom) koje obavlja djelatnosti od javnog društvenog interesa (energetika, komunikacije, komunalne djelatnosti, upravljanje javnim dobrima i druge djelatnosti od javnog društvenog interesa), koje zapošljava najmanje 50 radnika, kao i preduzeće u kojem Opština, Grad, Kanton ili Federacija BiH ima udio u vlasništvu u iznosu od najmanje 50% plus jedna dionica, odnosno udio nezavisno od toga kojom se djelatnošću bavi (Zakon o javnim preduzećima FBiH, član 2).

U RS javno preduzeće u smislu zakona je pravno lice koje je upisano u sudski registar kao privredno društvo u formi dioničkog društva ili društva sa ograničenom odgovornošću, radi obavljanja djelatnosti od opšteg interesa i u čijem osnovnom kapitalu RS ili jedinica lokalne samouprave direktno ili indirektno ima većinsko vlasništvo. Odredbe ovog zakona primjenjuju se i na preduzeća koja u strukturi vlasništva imaju najmanje 50% plus jedna dionica ili udjela u vlasništvu Republike i koja zapošljavaju više od 50 lica (Zakon o javnim preduzećima RS, član 2).

U BD BiH imamo istovjetan zakonski akt kojim je utvrđeno da je javno preduzeće, u smislu zakona, preduzeće koje obavlja djelatnosti od opšteg interesa iz oblasti energetike, komunalnih djelatnosti i drugih djelatnosti, koje Skupština BD BiH odredi kao takve. Javno preduzeće može obavljati i druge djelatnosti na način i pod uslovima koji se primjenjuju na djelatnosti od opšteg interesa (Zakon o javnim preduzećima BD BiH, član 2). Bliža određenja vezano za broj radnika i/ili postotak učešća javnog sektora u osnovnom kapitalu nisu data.

Pitanje koje se postavlja jeste da li subjekti vlasti koji ne pripadaju tzv. realnom (proizvodnom) sektoru mogu biti nosioci projekata JPP-a? Radi se o projektima koji se odnose na sektore obrazovanja u generalnom pogledu. Mišljenja smo, a to i praksa projekata JPP-a pokazuje, da i ovi projekti imaju svoje mjesto u širokoj paleti projekata JPP-a. Uglavnom bi se radilo o izgradnji infrastrukturnih objekata (građevine) kao što su škole različitih vidova i nivoa obrazovanja. U ovome, regionalno posmatrano, posebno iskustvo ima Hrvatska u Varaždinskoj županiji.